αρχαια ελληνικη διατροφη

Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που ανήγαγαν τη γαστρονομία σε τέχνη, καθώς ήταν εκείνοι που επινόησαν τα συμπόσια. Σκεπτικό της γαστρονομίας ήταν πως δεν τρώμε απλώς για να επιβιώσουμε, αλλά και για να απολαύσουμε το φαγητό μας. Η διατροφή πήρε ωστόσο και μία άλλη τροπή, καθώς οι αρχαίοι παρατηρούσαν πως η τροφή που κάνει καλό σε ένα υγιές άτομο έχει τα αντίθετα αποτελέσματα σε ένα άρρωστο άτομο. Έτσι η δίαιτα πήρε και την μορφή φαρμάκου, επιδιώκοντας να γιατρέψει διάφορες ασθένειες που μάστιζαν εκείνη την εποχή αλλά κάποιες μέχρι και το σήμερα. Το πρώτο βιβλίο γαστρονομίας γράφτηκε τον 4ο αιώνα π.χ. από τον Αρχέστρατο, έλληνα ποιητή, ενώ η φαρμακευτική πλευρά της διατροφής προσεγγίστηκε από τον Ιπποκράτη, τον πατέρα της υγείας. Κάθε ηλικία απαιτεί διαφορετικές διατροφικές οδηγίες, όπως πολύ σωστά ανέφερε ο Ιπποκράτης:

«Η τροφή για τους νέους πρέπει να είναι μερικώς μεταποιημένη για τους γέροντες και γι’ αυτούς που βρίσκονται στην ακμή της ηλικίας τους αμετάβλητη»

Μία από τις κυριότερες τροφές των αρχαίων Ελλήνων ήταν τα δημητριακά και το ψωμί, το οποίο αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής διατροφής τους. Μπορούμε να αναλογιστούμε τη σημασία των σιτηρών, αν σκεφτούμε πως η λέξη “σιτίζομαι” που σημαίνει τρέφομαι, έχει ως ρίζα τον σίτο, δηλαδή τα δημητριακά. Ο Ιπποκράτης αναφέρει πως αυτές οι τροφές συντελούν στην ανάπτυξη, στην ενέργεια και στη θρέψη, διότι είναι τροφές σωστά συνδυασμένες και δεν περιέχουν τίποτα ακραίο, αλλά είναι ένα απλό και ολοκληρωμένο γεύμα. Συνηθισμένο γεύμα των αρχαίων αποτελούσε το ψωμί με μέλι, που θεωρείτο βασιλική τροφή των Πυθαγορείων, ενώ το ψωμί με προζύμι ήταν ιερό δώρο της θεάς Δήμητρας.

the mag pswmi me prozumi

To μέλι ήταν για πολλά χρόνια η μόνη γνωστή γλυκαντική ουσία των αρχαίων, ενώ όπως είναι γνωστό το νέκταρ και η αμβροσία ήταν η τροφή των θεών. Αναφέρεται στην Οδύσσεια πως η μάγισσα Κίρκη σαγήνευσε τους συντρόφους του Οδυσσέα με το “Μελίκρατον”, ένα μείγμα από μέλι και γάλα. Πιθανόν η Κρήτη να είναι η μητέρα του μελιού καθώς υπάρχουν αποδείξεις της παραγωγής του πριν από τον 3ο αιώνα π.χ. Μία άλλη προσέγγιση είναι η βάπτιση του μελιού σε ζωικό λίπος και η χρησιμοποίησή του για τη θεραπεία των μολυσμένων πληγών, ένα ιδανικό φάρμακο κατά τον Αριστοτέλη. Έτσι κατανοούμε πως το μέλι είναι ισχυρό αντιμικροβιακό, αντιφλεγμονώδες, καταπραϋντικό και αντιοξειδωτικό. Δεν είναι τυχαίο πως πολλές καραμέλες για το λαιμό έχουν ως βάση το μέλι.

the mag meli

O Πυθαγόρας θεωρούσε ιδανική τροφή το κεχρί, μία τροφή πολύ σημαντική για την αρχαιότητα, που δυστυχώς πλέον δεν της δίνουμε τη δέουσα σημασία. Το κεχρί είναι πολύ καλή πηγή πρωτεΐνης, και ιδανική τροφή για χορτοφάγους, όταν συνδυαστεί με όσπρια και ξηρούς καρπούς, παρέχοντας όλες τις απαραίτητες πρωτεΐνες, αντίστοιχες με εκείνες του κρέατος. Είναι ακόμη ιδανική τροφή για άτομα με κοιλιοκάκη, και παρέχει πληθώρα βιταμινών του συμπλέγματος Β. Περιέχει ακόμα σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο και πολλά άλλα μέταλλα και ιχνοστοιχεία.

the mag kexri

Οι ξηροί καρποί αποτελούσαν και αυτοί αγαπητό φαγητό της αρχαιότητας, είναι πλούσιοι σε καλά λιπαρά και ιχνοστοιχεία. Βοηθούν στην όραση, στα λαμπερά μαλλιά, στα γερά νύχια και στην καλή λειτουργία του εντέρου. Ο Πλάτωνας αναφέρει στην “Πολιτεία” πως τα καρύδια και τα αμύγδαλα είναι βασική τροφή της ιδανικής πολιτείας. O Ιπποκράτης αναφέρει επίσης σε σύγγραμά του, πως οι τροφές πρέπει να παρασκευάζονται με σουσάμι και άλλους ξηρούς καρπούς, διότι αν και είναι λιπαρές τροφές, αυτό αντισταθμίζεται από το ότι σε χορταίνουν και είναι υγιεινές.

the mag amygdala

Το ελαιόλαδο κατέχει την πρώτη θέση στο διαιτολόγιο των αρχαίων Ελλήνων, ενώ ως γνωστόν το ελαιόδεντρο αποτελούσε το ιερό δέντρο της θεάς Αθηνάς, ήταν σύμβολο υγείας, νίκης, σοφίας και αφθονίας. Ο χρυσός χυμός του όπως ονόμαζαν το ελαιόλαδο, είναι από τις βέλτιστες τροφές που μπορεί να καταναλώσει ο άνθρωπος, αφού έχει θεραπευτική δράση και είναι πλούσιο σε απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού συστατικά, όπως βιταμίνη Ε και καλά λιπαρά οξέα. Οι αρχαίοι συνήθιζαν να αρωματίζουν το λάδι με διάφορα μπαχαρικά και αρωματικά φυτά με σκοπό την ανάδειξη της γαστρονομίας που όπως αναφέραμε θεωρούσαν τέχνη. Βέβαια οι ελιές δεν απουσίαζαν και σαν συνοδευτικό έδεσμα.

the mag elaiolao

Τα λαχανικά επίσης βρίσκονταν στο διατροφολόγιο των αρχαίων Ελλήνων, με το σκόρδο και το κρεμμύδι να βασιλεύουν ως φυσικά φάρμακα. Σε διάφορες αρχαίες πηγές αναφέρονται τουλάχιστον 28 ασθένειες που μπορούν να θεραπευτούν με την κατανάλωση κρεμμυδιού, ενώ και σήμερα έχει αποδειχθεί η θετική δράση του σκόρδου στην υπέρταση μαζί με την αντιβακτηριδιακή του δράση.

the mag skordo

Όσον αφορά τα φρούτα, όπως λέει και ο λαός “Ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα”! Βέβαια τα εύσημα στην αρχαιότητα παίρνουν τα σταφύλια και τα σύκα, και ακολουθούν τα ρόδια και τα μήλα. Όλα είναι διατροφικοί θησαυροί που είχαν ανακαλύψει πριν από εμάς οι σοφοί πρόγονοί μας. Μάλιστα η διατροφή με σταφύλια αποτελούσε ιατρική αντιμετώπιση ασθενειών, η λεγόμενη σταφυλοθεραπεία. Οι αρχαίοι ήξεραν να αποτοξινώνονται με φρούτα και να προασπίζουν την υγεία τους με την σωστή διατροφή.

stafulia themag

Τα ψάρια και τα θαλασσινά καταναλώνονταν ευρέως από τους αρχαίους Έλληνες, αφού η άφθονη θάλασσα της Ελλάδας επέτρεπε την αλιεία. Τα ψάρια είναι από τις καλύτερες πηγές ζωικής πρωτεΐνης, παρέχοντάς μας ακόμα Ω3 και Ω6 λιπαρά που συμβάλλουν στην καλή λειτουργία της όρασης και όχι μόνο, όπως επίσης και πολλά μέταλλα , ενώ είναι εύπεπτη και υγιεινή τροφή, και οι αρχαίοι το γνώριζαν. Προτιμήστε φρέσκα ψάρια που έχουν λαμπερά μάτια που προεξέχουν προς τα έξω, λέπια καθαρά και όχι θαμπά, άκαμπτο σώμα και κόκκινο χρώμα στα βράγχια.

the mag psaria

Το κρασί συνόδευε κάθε γεύμα των αρχαίων Ελλήνων, ενώ αραιωνόταν με νερό διότι θεωρούσαν πλεονασμό και προσβολή απέναντι στους θεούς την αποκλειστική κατανάλωσή του, και με αυτόν τον τρόπο διατηρούσαν την διαύγεια του νου. Θεωρούνταν ιερό ποτό και για αυτό είχαν ορίσει τον Διόνυσο ως θεό του κρασιού, επομένως αντιλαμβανόμαστε την ιδιαίτερη θέση που κατείχε στην ζωή των αρχαίων. Πρόσθεταν συχνά στο κρασί τους αρώματα όπως μέλι, μέντα, δεντρολίβανο ή γλυκάνισο. Μέσω της παρατήρησης οι αρχαίοι αντιλαμβάνονταν τα οφέλη που προσέφερε το κρασί εκτός από την ικανοποίηση της γεύσης και στην υγεία. Πράγματι, έρευνες αποδεικνύουν πως η μέτρια κατανάλωση κρασιού μειώνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα αλλά και μειώνει και την θνησιμότητα από άλλες αιτίες κατά 20-30%, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου (Drugs Under Experimental and Clinical Research .

the mag krasi

Μίχα – Λαμπάκη, Ασπασία Κωνσταντίνος,Η διατροφή των αρχαίων Ελλήνων κατά τους αρχαίους κωμωδιογράφους,1984

Ομιλία: Καραμήτρου-Μεντεσίδη Γεωργία (Αρχαιολόγος), Γεύση και Μνήμη στην Εκπαίδευση Η Αρχαία Δια -Τροφή: Γεύσεις και Λέξεις – Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>